Het is een illusie dat we massaal mondmaskers kunnen gebruiken zonder dat het milieu daar onder lijdt. Maar waar zit die impact nu precies? En zijn herbruikbare maskers echt beter dan wegwerp?

Vandaag hebben we het over de impact van mondmaskers op het milieu. Of dat nu is via de CO2 die ze uitstoten bij productie en onderhoud, het water dat ze verbruiken of de afvalberg die ze veroorzaken.

Zonder mondmasker kom je vandaag niet meer in een winkel, een kerk, een bioscoop, een museum of op bus of trein. Jongeren ouder dan twaalf moeten het dragen als ze naar school gaan. En mensen die in de horeca werken moeten hun klanten met masker bedienen. Als gevolg van dat exponentieel stijgende gebruik van maskers neemt ook de belasting voor het milieu toe.

Om die te kennen moeten we kijken naar de samenstelling van het masker. De meeste wegwerpmaskers zijn gemaakt uit een non-woven stof op basis van Polypropyleen, wereldwijd de tweede meest verspreide plasticsoort. Polypropyleen heeft de eigenschap om traag af te breken. Niet zo traag als een plastic zak uit polyethylene – die 300 jaar nodig heeft – maar wel makkelijk 20 tot 30 jaar.

Tijd genoeg zodat een geurfilm zich kan vastzetten, wat ertoe leidt dat bijvoorbeeld zeeschildpadden de dingen verkeerdelijk voor voedsel gaan aanzien. Dat kans daartoe is bijzonder groot, aangezien nu al blijkt dat de maskers heel snel een weg naar de zee vinden. De video hieronder toont hoe in Hong Kong amper drie weken na het invoeren van een algemene maskerplicht, de stranden van de nabijgelegen Soko-eilanden bezaaid lagen met maskers.

En dan is er nog het probleem van de hoeveelheid afval. Een masker kan vier uur aan een stuk worden gedragen, zonder dat het zijn effect verliest. Een dagje buitenshuis betekent dus dat je minstens twee maskers nodig hebt. Als we uitgaan van 200 zulke dagen per jaar dan komen we aan 400 maskers per persoon. Met een werkende bevolking van 4.894.423 mensen en een schoolgaande bevolking ouder dan 12 van 427.456 jongeren en 251.808 studenten, komen we zo aan 2.229.474.800 weggeworpen maskers per jaar.

Die komen in het beste geval bij het huisvuil terecht. En dat wordt in België verbrand. Op die manier verbranden we zo 7 803 161 kg afval ofwel 39 ton extra CO2-uitstoot. Bij die verbranding komen toxische stoffen vrij zoals dioxines, vinyl chloride. Bij de verbrandingsresten zijn dan weer zware metalen zoals lood en cadmium terug te vinden.

Kunnen we dan wel een eerlijke vergelijking maken tussen wegwerp en herbruikbaar? Ja dat kan. Voorwaarde is dat we vooraf afspreken wat we onder milieu-impact verstaan. En dat we betrouwbare cijfers kunnen vinden over die impacts.

Het eerste hebben we hierboven grotendeels aangekaart; een product en zijn productieketen heeft impact op het milieu via de CO2 die wordt uitgestoten in het gehele traject, het water dat wordt verbruikt, het type en de hoeveelheid afval die wordt gecreëerd én hoe dat afval wordt verwerkt. Het tweede – de betrouwbare cijfers – zijn een ander paar mouwen. Er bestaat welgeteld één Australische studie die een vergelijking maakt tussen wegwerp- en herbruikbaar materiaal in de operatiezaal. Daarbij ook mondmaskers.

De studie, uitgevoerd in twee grote ziekenhuizen Melbourne, kijkt wat de financiële en milieukost is van de beslissing om over te schakelen van herbruikbaar op wegwerp.  Als we kijken naar de resultaten voor mondmaskers, dan zien we dat hergebruik zorgt voor 84% minder CO2-uitstoot. Tenminste, als de wasmachines zich in Europa/UK bevinden. In Australië zou de uitstoot stijgen met 10%, aangezien dat land hoofdzakelijk van stroom leeft uit steenkoolcentrales.

Wegwerpmaskers zorgen voor 70% meer afval – waarvan de verwerking een aanzienlijke impact heeft, zoals boven aangetoond. Het waterverbruik als gevolg van de wasprocessen mag dan fors hoger liggen – 82kg/l per jaar vergeleken met 30kg/l voor wegwerp. De impact van het afval op ecosystemen is brutaal: liefst vier keer meer ecotoxiciteit op het land en 30 keer meer ecotoxiciteit op drinkwater en maritieme ecosystemen. In dit cijfer zitten de zeeschilpadden van daarnet, maar ook alle ander maritiem – en menselijk – leven.

Om precies te weten wat de impacts zijn van onze mondmaskers zouden we deze oefening moeten doen met lokale cijfers. Hoeveel water wordt er precies verbruikt bij het wassen.? Welke is het exacte verbruik van de wasserij/onze wasmachine? Welke de energiemix van mijn leverancier/onze regio? Maar weten dat je meer dan twee derde aan afval bespaart, is op zich al voldoende reden om voor herbruikbaar te kiezen.

#environmentalimpact, #CO2emissions, #waterdepletion, #reusable, #disposable